« انّهم » را ابن عامر با فتح خوانده است و ديگران با كسر و در تفسير نيشابورى و امام فخر از ابن مسعود نقل كرده‌اند كه او خوانده است « انّهم سبقوا » و هم در تفسير نيشابورى است : مقصود از اين جمله اين است : آن مردم كه در بدر جان به سلامت بردند گمان نكنند آسوده شده‌اند و جلو افتاده‌اند ، و در اين عالم و آينده براى آنها گرفتارى نخواهد بود . « مِنْ قُوَّةٍ وَمِنْ رِباطِ الْخَيْلِ » 61 طبرى : از پيغمبر روايت كرده‌اند كه مقصود از « قوّه » نيرو و وسائل تيراندازى است ، و از عكرمه نقل كرده‌اند كه « قوّه » اسب نر است و « رِباطِ الْخَيْلِ » اسب ماده است « 1 » . و نيز نقل كرده‌اند : مردى مجاهد را در مكه ديد كه آماده ى جنگ مىشود و چند جوال با خود دارد و به آن مرد گفت : اين كار من از مفاد آيه است كه گفته شده است : « من قوّة » . « تُرْهِبُونَ » 61 مجمع : با فتح راء و تشديد هاء « ترهّبون » نيز قرائت شده است . « 2 » « وَآخَرِينَ مِنْ دُونِهِمْ » 61 مجمع : مجاهد گفته است : يعنى غير مشركين عرب كه بنى قريظه باشد ، سدّى گفته است : يعنى مردم فارس ، حسن بصرى و ابن زيد گفته‌اند : غير مشركين منافقين هستند . « وَإِنْ جَنَحُوا لِلسَّلْمِ » 62 مجمع : ابو بكر با كسر سين خوانده است و ديگران با فتح سين و عموم مفسّرين نوشته‌اند كه مفسّرين قديم گفته‌اند اين آيه منسوخ است به اين آيه « فَاقْتُلُوا الْمُشْرِكِينَ » كه در سوره ى برائت است ولى اين نظر درست نيست چون اين آيه براى بنى قريظه و ديگر يهود و نصارى است ، و آن كه در سوره ى برائت هست براى عرب مشرك و بتپرستان است . مجمع : عقيده ى نسخ درست نيست زيرا بعد از نزول آيت « فَاقْتُلُوا الْمُشْرِكِينَ » و آيت « قاتِلُوا الَّذِينَ لا يُؤْمِنُونَ » كه در سال نهم هجرى بوده است پيغمبر ص با

--> ( 1 ) رباط الخيل به معنى اسبان بسته و مهيّاى كارزار است و از مرابطه يعنى مرزبانى گرفته شده است . ( 2 ) « ترهبون » يعنى چنان مهيّا و آماده باشيد كه دشمن همواره از شما بترسد و حساب ببرد .